Aycan Mermer

Mermer, metomorfizma olayı sonucunda kalker ve dolomitik kalkerlerin yeniden kristalleşmesiyle meydana gelmiş bileşimdir. Bileşimlerinin %90-98'i CaCO₃'ten (Kalsiyum karbonat) oluşmaktadır. Düşük oranda MgCO₃ (Magnezyum karbonat) içermektedir. CaCO₃ kristallerinden oluşan mermerlerde esas mineral “Kalsit” tir. Aynı zamanda az miktarda silis, silika, feldspat, demiroksit, mika, fluorin ve organik maddeler bulunabilir. Renkleri genellikle beyaz ve grimsidir. Fakat yabancı maddeler nedeniyle sarı, pembe, kırmızı, mavimtırak, esmerimsi ve siyah gibi renklerde de olabilirler. Mikroskop altında incelendiğinde, birbirine iyice kenetlenmiş "Kalsit Kristalleri"nden oluştuğu görülür.

Endüstriyel anlamda “mermer”; kesilip parlatılabilen her cins taş mermer olarak kabul edilmektedir. Taşın cinsi ve içeriği ne olursa olsun büyük ebatta blok elde edilebilme, kesilme ve cilalanma gibi özellikler göstermesi, o taşın mermer olarak kabul edilmesine kafi gelmektedir. Bunlardan granit, diyabaz, lösitli siyenit, fanolit ve serpantinler gibi magmadan türeyen kayaçlar da bu suretle mermer tanımının içine girmektedir.

5 Haziran 2004 tarihli ve 25483 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Kanununda Mermer; II. Grup madenler; Mermer, Dekoratif taşlar, Traverten, Kalker, Dolomit, Kalsit, Granit, Siyenit, Andezit, Bazalt ve benzeri taşlar içerisinde yer almaktadır.

Travertenler

Magma getirimi CaCO₃'lü suyun sıcaklığı oldukça düşük, içeriği bakımından daha fazla madeni tuzlar içermekte ve su miktarı da az ise; çökelme işlemi daha yavaş bir şekilde gerçekleşecektir. Bu şartlarda meydana gelen taş; kristalize, yoğun ve oldukça saydamdır. Bu taşlara onik mermer veya "Su Mermeri" denilmektedir. Genellikle beyaz, kırmızı, sarı ve yeşil renkte olup yarı saydamdırlar. Işık 1-3,5 cm derinliğine geçebilir. Gerçek Oniks; bileşimi silis olan bir Kalsedun taşıdır. Ziynet eşyası olarak kullanılır. Oniks mermeri ise; bünyesi Gerçek Oniks’e az çok benzer olmakla beraber, bileşim olarak CaCO₃'ten oluşmaktadır. Kristal taneleri Aragonit'tir

Mermerin sınıflandırılması

Mermerler, oluşum esnasındaki şartlara bağlı olarak farklı mineralojik, kimyasal ve yapısal özelliklere sahip olmaktadır. Buna bağlı olarak, mermerler aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır.

Mineral tane boyutlarına göre

1. İnce taneli mermer (1 mm)
2. Orta taneli mermer (1-5 mm)
3. İri taneli mermer (5 mm )

4. Büyük taneli mermer(1-2cm

Mineral bileşim ve oranlarına göre

1. Memmer; %95 kalsit (CaCO₃) içerir. Masif yapıda ve taneli dokuya sahiptir. Kuvars ve mika gibi diğer mineralleri içerebilir.
2. Kalkşist; %60-70 kalsit içerir. Şisti yapıda ve yönlü dokuya sahiptir. Klorit, epidot, m,ka ve lepidolit gibi diğer mineralleri içerebilir.
3. Spolen; %80 kalsit içerir. Şisti yapıda ve yönlü dokuya sahiptir. Flaapit, tremotil, diopsit, plajioklas ve gröna gibi diğer mineralleri içerebilir.
4. Mermer-Skarn; %80-90 kalsit içerir. Masif yapıda ve taneli dokuya sahiptir. Epidot, diopsit, gröna, olivin ve plajioklas gibi diğer mineralleri içerebilir.

Yapı ve dokularına göre

1. Masif mermer; kompakt görünümlü, ince ve iri tanelidir.
2. Laminal mermer; renkli şeritli görünümde, ince taneli şeritler farklı mineral veya elementler içerirler.
3. Şisti mermer; yapraklı yapıda ve önemli miktarda mika içermektedir.
4. Breşik mermer; tekrar kırılmış ikincil minerallerle dolgulanmıştır. Ana dolgular farklı renk ve mineral içerikli olabilirler.

Jeolojik olarak

1. Magmatik kayaçlar (Granit, diyabaz, siyenit vb.)
2. Metamorfik kayaçlar (Hakiki mermerler, rekristalize kireçtaşları vb.)
3. Sedimanter kayaçlar (Travertenler, oniks mermerler, çakıltaşı (=konglomera) vb.)

Magmatik kökenli taşlar

Gerçekte mermer olmadıkları halde, mermerin endüstriyel tanımı içerisinde değerlendirilen, güzel görünümlü, cila kabul eden ve yeterince büyüklükte blok elde edilebilen magmatik kökenli kayaçlardır. Bileşimlerinde kuvars, hornblend ve diğer silikatlar bulunur. Bu yüzden blok üretimleri, kesilip parlatılabilmeleri oldukça zordur. Fakat diğer mermer cinslerine göre daha dayanıklıdırlar. Granit, diyabaz, lösitli siyenit ve serpantinler Türkiye'de en çok tanınan magma kökenli mermer örnekleridir.

Granit, volkanik bir taştır ve yer kabuğunun diplerindeki erimiş magmanın, milyonlarca yıl yavaş yavaş kristalize olmasıyla, deprem ve erozyonlar sonucunda yeryüzüne çıkmıştır. Granitin ana mineralleri, quartz ve feldspat ile amfibole, piroksen ve mika gibi ikincil minerallerdir. Bu minerallerin dağılımı ve yoğunluğuna göre granitin rengi oluşur.

Granit, yapılarda en çok tercih edilen malzemedir ve bunun nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:

• Doğal taş içinde doğal granit en sert taş grubudur. Doğadaki en sert yapı malzemesidir. Sertlik derecesi 6-7 mohs'tur. • Granitte bulunan başlıca mineraller silikat, kuvars ve feldspattır. Silikatlar, limon (sitrik asit), sirke, alkol ve benzeri gibi sıklıkla mutfaklarımızda bulundurduğumuz asidik maddelere reaksiyon göstermezler. • Granit ısıya ve çizilmelere karşı yüksek derecede dayanıklıdır. Granit bir mutfak tezgahı üzerinde rahatlıkla ekmek kesilebilir, sebze de doğranabilir. • Granit tüm taşlar içinde en sert ve en kalın olanıdır. • Diğer taşlarla ve seramikle kıyaslandığında üzerindeki cilayı çok daha uzun süre korur. • Granitte bulunan feldisipat en düşük su emişini gerçekleştirir. (%0,02-0,04) Böylelikle su tezgahtan sızmaz ve malzeme üzerinde leke bırakmaz. • Ultraviole ışınlardan etkilenip renk atmaz, doku ve rengini daima korur,her türlü hava koşuluna son derece dayanıklıdır. • Periyodik bakım gerektirmez,temizliği arap sabunu ile ovarak yapılır ve ilk günki cilasıyla tekrar kullanıma hazır duruma gelir.

Diyabazlar

Yeşil ve yeşilin tonlarında görünüme sahip sert mermerler grubunu oluşturan, derin magma kökenli yarı derinlik kayaçlarıdır. Kimyasal bileşimdeki silis oranı %45-52 arasında değişmektedir. Mineral bileşimleri proksen ve plajioklaslardan oluşmaktadır. Hiçbir zaman kuvars ve K-feldspatları içermezler.

Siyenitler; kabaca “kuvarssız granit” olarak bilinirler. Renkli elemanlarına göre isim alırlar. Biototli siyenit, horblendli siyerit, ojitli siyenit ve lösitli siyenit gibi. Granitlerden kuvarsın azalması ile ayrılan bu taşlar nadiren porfirik dokulu, iri veya ince tanelidirler. ve yumuşak değillerdir...

Serpantinler

Olivin ve olivinli peridotit, gabro ve diyabaz gibi magma kayalarının, suyun tesiri ile hidratlaşmasıyla meydana gelirler. Bazen de dolomitin sıcak SiO₂'li sudan etkilenmesinden meydana gelirler. SiO₂ içerikleri %45’ den azdır. Renkleri; yeşil, sarımsı, kırmızı, kahve ve siyahımsıdır. Değişik renkler nedeniyle genelde lekeli ve alacalı görünüştedirler. Oldukça yoğun ve serttirler.